Cebinizin veyahut laptop'unuzun pili neden giderek "ölüyor?" İşte bu meselenin en kolay yanıtı...

Telefon ve Laptop Pillerinin Neden Ömrü Çabuk Bitiyor ?

Laptop pilleri, sonsuz bir ömre sahip değiller; iki-üç yıl, en fazla dört sene içinde ömürlerini tüketiyorlar.
 
Bilgisayar yazılımlarının zamanla yavaşlaması veya bir telefonun zamanla çizilmesi gibi piller de zamanla deformasyona uğrar ve kullanılmaz hale gelir. Peki pillerin ömrünün tükenmesinde mesul kim? Tabi ki bu pilleri üretip satan şirketlerin kimi kusurları var fakat suçlu yalnızca onlar değil, en az onlar kadar bizler de sorumluyuz.
 

Şarj edilebilir piller nasıl çalışıyor?

 
Aletlerde kullandığımız pillerden söz ettiğimizde, büyük çoğunlukla lityum-iyon pilleri veya benzerini kastediyoruz.
 
Kısaca lityum-iyon piller şu şekilde çalışırlar: Ametal lityumdan olan pozitif elektrot (anot), karbon negatif elektrota (katot) bağlıdır. Pili şarj etmek için iyonlar (elektrik yüklü atomlar) lityum katot üzerinden iyonların biriktirildiği karbon anota itilir.
 
Bu iyonların serbest bırakılması, başka bir deyişle lityum katoda doğru olan akım sayesinde ise laptop'unuz veya cep telefonunuz güce kavuşur.
 
 
Hemen hemen her tür pil bu prensiple çalışmaktadır. Lityum-iyon piller ise tüketici elektroniğine daha uygun olduğu için bu alanda daha sık kullanılmaktadır. Bu tür piller hafif ve taşınabilir olmasının yanı şarj olabilme düzeyi de yüksektir. Lityum-iyon pillerin en önemli özelliği ise önemli bir bozulmaya uğramadan yüzlerce kere şarj edilebilmesidir.
 

Peki pillerin ömrü neden tükeniyor?

 
Pillerin ölüm süreci fabrikadan çıktıkları andan itibaren başlar, bu kaçınılmazdır. Lityum-iyon pilleri çok nadir kullansanız ve ara ara şarj etseniz bile sadece bir kaç sene içinde ölebilirler.
 
Sürekli kullanıldığında bir lityum-iyon pilin ömrü iki sene altındadır. Pillerin kimyevi bir işlemle çalıştığı düşünüldüğünde böyle bir kötüleşme beklenmektedir. Hiçbir kimyevi reaksyion mükemmel değildir ve hepsi bir çeşit enerji kaybıyla sonuçlanır.
 
Pil tanılama ve çözümleme şirketi Cadex'in genel müdürü Isidor Bunchman konu ile ilgili şunları söylüyor: "Piller yaşlandıkça iyon akışını azaltan bazı engeller alana gelir ve bu engeller pili zamanla kullanılmaz hale getirir."
 

Pilde zamanla olan farklıklar

 
Bunchman, genel olarak katotun giderek kimyevi farklıklar hasebiyle bozulmaya uğramasından söz ediyor. İyonların tekrar tekrar yüklenmesi ve boşaltılması aslında lityum maddesinin yapısını değiştirir ve ilerideki değişimleri daha zor hale getirir.
 
Tekrarlanan kimyevi tepkiler, pilin içersindeki katotun üzerinde çözünmüş metal artıkları bırakır (bu, anotta daha az alana gelir). Pillerini içerisinde bulunan elektrolitler de bozulmaya eğilimlidir, zamanla katot üzerinde oksitlenerek iyonların yolunu tıkarlar.
 
Bütün bunların yanında, aslında en değerli elektronik eşyalarımızın dahi ömrü oldukça kısa. Kullanıcılar takriben iki senede bir kere telefonlarını yenisiyle değiştiriyorlar. Laptop'lar da takriben olarak aynı sürede 'kullanılmaz' bir hale geliyor.
 
 
Örneğin, iki yıllık iPod'unuz şu an hala çalışıyor olabilir, fakat yeniden de yenisini daha çok seçenek edeceksinizdir. İşte bu yüzden pil ömrü çok ciddi bir konu olsa da, onu fazla gündeme getirmiyoruz.
 

Nasıl daha iyi hale getirilebilir?

 
Bunchman, lityum-iyon pillerin hudutlarına bugün hemen hemen erişildiğini, yeni teknolojilerinse kapıda olduğunu söylüyor ve ilave ediyor: "Araştırmaların çoğu katot üzerinde yoğunlaşıyor. Anot ise karbondan oluyor. Anota daha yüksek enerji yoğunluğu kazandırmak için silikon ilave etmeye yönelik çalışmalar da var". Buncman, kısaca pil yapımcılarının daha iyi bir pili üretmek için çalıştıklarını ifade ediyor.
 
Elektrikli arabaların geliştirilmesi de pil araştırmalarına bağlı bulunuyor. Araba şirketlerinin birkaç sene sonra kullanılmaz hale gelen bir araç üretme talihi olmadığından, daha güçlü ve uzun ömürlü piller geliştirmek için ciddi boyutta para ve vakit harcıyorlar.
 
Bunchman'ın da belirttiği gibi meselenin temeli aslında tüketici baskısında yatıyor. Örneğin cep telefonu kontratları daha uzun yapılırsa ve hem de kaldırılırsa tüketiciler de sıklıkla yeni aletler satın almak istemeyecek ve bu sayede pil ömrü daha önemli bir mesele hale gelecektir. Tüketici elektroniği üreticileri de bunun neticeninde pil ömrünü geliştirecek bir çözüm bulmak zorunda kalacaktır.